Henryk Fichtelbaum

251Henryk Fichtelbaum – syn adwokata, należy do rodziny inteligenckiej, zasymilowanej z Polakami, jest Żydem. Ucieka z getta, nie umie znieść dobrowolnej niewoli, ukrywania się, spojrzeń przechodniów na jego semickie rysy twarzy. Szczególnie uzdolniony do przedmiotów ścisłych, uczeń gimnazjum. Przyjaciel Pawła Kryńskiego. Miał w sobie wielki niepokój, nie mógł wytrzymać w zamkniętym pomieszczeniu. Jego rodzina trafiła do getta w 1940 roku, a później zmarła mu matka. Po opuszczeniu kryjówki u zegarmistrza i krótkim pobycie na wsi, tułał się głodując, bojąc się o życie. Ostatecznie wrócił do getta, by umrzeć z bliskimi. Zginął podczas powstania w getcie. Artur Hirschfeld – syn dentysty, wychowany przez siostrę Weronikę. Nie rozumiał potrzeby uczenia się nowego nazwiska i życiorysu. Buntował się i upierał. Gdy dorósł, żył pod nazwiskiem Władysław Gruszecki. Najpierw Gorliwy katolik, potem antysemita i komunista. Twierdził, że bunt nie ma żadnych szans i nie należy go podejmować. Choć był Żydem, pogardliwie o nich mówił. Bronek Blutmana – przedwojenny fordanser, skompromitowany Żyd, który wydawał na śmierć swoich współplemieńców, by przypodobać się Niemcom. Mimo, że jego ojciec jako jeden z pierwszych został skierowany na Umschlagplatz, sumiennie wykonywał polecone zadania. Oddał Irmę w ręce gestapo. Bronek to stanowczy, silny i bezwzględny człowiek. Po roku zginął zastrzelony w ruinach getta. To człowiek pozbawiony honoru, godny pogardy. Akcja rozgrywa się w Warszawie w 1942 roku w szczytowym okresie potęgi Hitlera. Jej dwa wątki przedstawiają dwa niezależne przedsięwzięcia zmierzające do uratowania dwóch Żydówek: Irmy Seidenman z więzienia przy ulicy Szulca i Joasi Fichtelbaum z getta. Fabuła jest bardzo rozległa czasowo, sięga roku 1905, kiedy to działali w bojówkach PSS, walcząc jeszcze z carską ochroną dwaj przyjaciele Filipek i Johan Muller. Narrator informuje o późniejszych losach tych bohaterów, którzy przeżyli wojnę i sięga roku 1968, a nawet do okresu stanu wojennego. Główny bohater to 19-letni Pawełek zakochany jednocześnie w Mocnie i Irmie Seidenman. Internowany w 1981 roku. Ma on cechy samego autora. Utwór poświęcony jest jednemu, częściej dwóm bohaterom. Przedstawia ich przeżycia w 1942 roku, informuje o przedwczesnej wojennej śmierci lub też w lasach powojennych. Bohaterowie powieści są liczni, zróżnicowani wiekowo, społecznie, zawodowo i narodowościowo – obecni są ludzie o pochodzeniu Polskim, Żydowskim, Niemieckim oraz obecny jest łańcuch ludzi dobrej woli.