Pożary

241Naturalne pożary mogą być wywołane przez pioruny lub poprzez ciepło wywołane gniciem i rozkładaniem się szczątków roślin. Zdarza się, że przyczyną może być też gorąca lawa lub pył wydostający się z wulkanu. Jednak najczęstszą przyczyną niszczycielskich pożarów jest człowiek. W niektórych miejscach ludzie specjalnie wypalają lasy by zdobyć miejsca na przyszłe pola. Takie pożary jednak bardzo często wymykają się spod kontroli. Jeden z najstraszliwszych pożarów doprowadził do spalenia dużej części Australii. Wydarzenie to miało miejsce w 1938 roku. Ogień pochłonął około 900000 akrów ziemi. Zginęło wówczas ponad 70 osób, a 8500 zostało bez dachu nad głową. Najsłynniejszą zaś powodzią jest oczywiście biblijny potop, kiedy to, według opisów w Biblii woda zalała całą ziemię. Powódź powstaje wtedy, gdy duże ilości deszczu spadną na niewielki obszar ziemi i w krótkim przedziale czasu. Poziom wody w rzekach znacznie się wtedy podnosi powodując jej występowanie z brzegów. Obszary wokół rzeki są wtedy zalane przez wodę. Żeby zapobiec temu wylewaniu, ludzie często wzmacniają brzegi lub budują tamy, aby kontrolować przepływ wody. Najtragiczniejszą powodzią, jaka dotąd pojawiła się na ziemi, była ta z 1887 roku. Wtedy żółta rzeka w Chinach wystąpiła ze swoich brzegów. Zginęło wówczas 900 000 ludzi. Na środowisko naturalne ogromny wpływ miały wojny. Fabryki chemiczne, szyby naftowe i energia nuklearna były częstym celem ataków wojennych. Bombardowanie tych obiektów powodowało zaś, emisje szkodliwych chemikaliów do atmosfery. W 1986 roku awaria w elektrowni jądrowej w Czarnobylu doprowadziła do najgorszej katastrofy nuklearnej. Eksplozja zabiła trzydzieści osób, ale wielu ludzi zmarło później, wskutek choroby promiennej. Po tym wypadku wiele osób wystąpiło przeciwko używaniu energii nuklearnej, lecz skutków nie dało się już cofnąć. Kilka wybuchów nuklearnych mogłoby wysłać ziemię do krainy nuklearnej zimy. Pył wchłonięty do atmosfery po wybuchach, mógłby stworzyć coś na kształt koca okalającego ziemię, który by blokował do niej dostęp ciepła i światła pochodzącego od słońca. Naukowcy wierzą, że jest możliwe naprawienie powstałych szkód, jeśli wszystkie narody zjednoczą wysiłki i będą dbały o środowisko naturalne. Według wielu naukowców znajdujemy się aktualnie w połowie najszybciej postępującej zagłady organizmów żywych w całej historii ziemi. Zwierzęta nie są jedynym zanikającym gatunkiem. Rośliny takie jak paproć drzewna i gigantyczne skrzypy, które kiedyś wspaniale rozwijały się w lasach około 360 milionów lat temu, teraz doszczętnie wyginęły. Największą zagładą gatunku było wyginięcie dinozaurów. Około 65 milionów lat temu, nagła zmiana klimatu na ziemi zabiła około wszystkie żyjące wówczas na ziemi gatunki. Na niebezpieczeństwo narażone są gatunki, które mogą wyginąć ze względu na zmniejszającą się ilość populacji. Tygrysy, nosorożce i kondory, to tylko niektóre z zagrożonych zwierząt. Często te gatunki giną z powodu niszczenia przez człowieka ich naturalnego środowiska. Na niektórych obszarach Stanów Zjednoczonych, naukowcy odkryli ogromny zrost liczby zdeformowanych gadów, takich jak: żaby, żółwie i delfiny. Deformacje te mogły wystąpić naturalnie, ale mogły być też spowodowane przez skażenie środowiska lub nadmierną ekspozycję szkodliwego promieniowania słonecznego. Zwierzęta te najprawdopodobniej również czeka zagłada.

Katastrofy

231Trzęsienia ziemi występują, kiedy najbardziej zewnętrzna warstwa, zwana skorupą, przesunie się lub poruszy. Skorupa ziemska zbudowana jest z ogromnych płyt. Te płyty nieustannie się poruszają i przesuwają, co powoduje, że niekiedy dwie płyty silnie się o siebie otrą. Wówczas na ich brzegach wytwarza się ciśnienie. Doprowadza ono do wygięcia skał i ich pęknięcia. Kiedy skały zaczynają pękać wywołują wstrząsy, które ogarniają ziemię. Punkt na powierzchni, pod którym bezpośrednio pękają skały nazwany został epicentrum. Sejsmolodzy wiedzą, że większość wstrząsów pojawia się w miejscach, w których płyty stykają się, niestety ich wiedza nie wystarcza by określić czas trzęsienia ziemi. Niebezpieczeństwo wywołane trzęsieniem ziemi nie zanika natychmiast, trwa nadal, mimo iż wstrząsy się zakończą. Trzęsienia ziemi są przyczyna obsuwania się lawin i powodzi. Kiedy uszkodzone zostają linie wysokiego napięcia, mogą stać się również przyczyną pożaru. Trzęsienie ziemi, które do tej pory doprowadziło do największych zniszczeń miało miejsce w 1201 roku. Wstrząsnęło ono Egiptem i Syrią, gdzie zginęło ponad milion ludzi, Ocenia się, że była to największa, pod względem ofiar, katastrofa, spowodowana przez siły natury. Coraz więcej obszarów na ziemi jest zagrożonych przekształceniem się w pustynie. W takich warunkach nie może rozwijać się roślinność, co powoduje, że zwierzęta nie mają szans na przetrwanie. W niektórych miejscach żyzne obszary przekształcają się w pustynie ze względu na stopniowe zmiany klimatu na ziemi. Jednak pustynia zmienia się w skutek działalności człowieka. Ludzie wycinają lasy, by zdobyć miejsce po uprawę, a gdy giną drzewa i roślinność, wiatr i deszcze powodują zniszczenie ziemi. Pustynia Sahara była kiedyś urodzajną i bujną równiną, przez którą płynęła rzeka. Fakt ten miał miejsce ponad 10 tysięcy lat temu. Rysunki na skałach południowej Algierii, przedstawiają proces powolnego przekształcania się tego miejsca w pustynię. Sugerują one, że na tym obszarze była wystarczająca ilość wody by mogło rozwijać się życie. Niektóre kraje współczesne, sąsiadujące z Saharą, maja poważne problemy ze zdobyciem żywności dla swych mieszkańców. Ziemie wokół Sahary z roku na rok stają się coraz mniej urodzajne.

Choroby

221Wiele chorób wywołane jest przez mikroorganizmy, zwane patogenami, które przedostają się z zainfekowanego organizmu do zdrowego. Patogen szybko się powiela żywiąc się każdym pożywieniem, jakie napotyka wewnątrz organizmu. Staje się on coraz słabszy, a w końcu pojawiają się pierwsze choroby. Wirus jest rodzajem patogenu żyjącego wewnątrz komórek. Wszystkie wirusy powodują choroby, niektóre atakują zwierzęta, inne ludzi. Wirusy są odporne na prawie wszystkie lekarstwa, jedyna sprawną ochroną przed nimi jest system immunologiczny. Wirusem, który wywołuje chorobę AIDS, jest wirus HIV. To nabyty syndrom braku odporności organizmu. HIV atakuje i niszczy komórki, które mają zdolność do walki z infekcjami. Bez nich człowiek jest bardzo podatny na choroby. Kiedy wystarczająco dużo tych komórek zostanie zaatakowanych, nawet lekki katar może okazać się fatalny w skutkach. Jedną z najbardziej przerażających chorób jest rak. Jest to choroba, w której komórki wewnątrz ciała odtwarzają się i mnożą bez kontroli. Niszczą tym samym inne zdrowe komórki i zakłócają procesy życiowe. AIDS, malaria i nowotwory są najbardziej rozprzestrzenionymi infekcjami na całym świecie. Ludzie mogą zostać zaszczepieni przeciwko gruźlicy czy ospie, nie ma jednak szczepionek przeciw malarii, nowotworom i HIV. Malaria i gruźlica, nie zawsze muszą kończyć się śmiercią, jednak w krajach, w których brak jest odpowiednich lekarstw, wielu ludzi nadal na nie umiera. Czarna ospa należy do najbardziej znanych epidemii. Choroba ta znana też pod nazwą dżuma, jest wywołana przez drobnoustrój zwany jersina pestis. Mikroorganizm ten atakuje zazwyczaj zwierzęta, gryzonie a przede wszystkim szczury. Choroba przeniosła się na ludzi, kiedy pchła, która wcześniej ugryzła zainfekowanego szczura, w następnej kolejności ugryzła człowieka. W połowie 1300 roku tysiące szczurów zamieszkiwało miasta, co przyczyniało się do rozprzestrzeniania choroby. Również rdzenni Amerykanie cierpieli z powodu jednej z najgorszych epidemii. Wirus ospy stał się przyczyną śmierci wielu z nich i trwał nieprzerwanie przez kilka lat.